Greinir Nafnorð Lýsingarorð Tölur Fornöfn Forsetningar Sagnir Aukasetningar

fornöfn

persónufornöfn

eignarfornöfn

spurnarfornöfn

ábendingarfornöfn

kein

tilvísunarfornöfn

Tilvísunarfornöfn

(Relativpronomen)

Beyging:

der (sem, er):

eintala
fleirtala
 
kk
kvk
hk
öll kyn
nf der die das die
þf den die das die
þgf dem der dem denen
ef dessen deren dessen deren

Tilvísunarfornafn beygist eins og ákveðinn greinir, nema í ef. eintölu og í þgf. og ef. í fleirtölu.

Notkun:

Tilvísunarfornafnið lagar sig í kyni og tölu eftir orðinu sem það vísar til.
Það orð stendur í setningunni á undan fornafninu.
Dæmi: Der Mann, der hier wohnt, kommt bald.

Fallvaldar

Fallvaldur tilvísunarfornafns stendur oftast í sömu setningu. Hann er oftast sögn eða forsetning.

Dæmi – sögn: Hier ist ein Mann, den wir kennen. (þolfall)
Die Frau, der ich helfe, ist nett. (þágufall)

Dæmi – forsetning: Das Haus, in dem ich wohne, ist schön. (þgf.)
Athugið að í íslensku stendur forsetning sem stjórnar falli tilvísunarfornafns alltaf aftast í setningunni, en í þýsku fremst.
(Húsið sem ég bý í – Das Haus, in dem ich wohne)

Auðveldasta aðferðin til að finna hvaða fall á að vera á tilvísunarfornafninu er að breyta tilvísunarsetningunni í aðalsetningu.
Dæmi: Ich kenne den Mann (ég þekki manninn =
þf.kk) => Hier ist ein Mann, den ich kenne.

Eignarfall
Í ritmáli er tilvísunarfornafn stundum í eignarfalli og stjórnast þá af nafnorði.
Dæmi: Die Frau, deren Wohnung ich gekauft habe, kommt morgen.

Aukasetning
Tilvísunarsetning er aukasetning (beygða sögning aftast) og afmarkast með kommu.
Dæmi: Das Buch, das ich gestern las, war gut.

 

Gert í Menntaskólanum á Akureyri 2002
©Sigrún Aðalgeirsdóttir sigrun@ma.is
síðast uppfært 16.09.2003