Greinir Nafnorð Lýsingarorð Tölur Fornöfn Forsetningar Sagnir Aukasetningar

sagnir

nútíð

þátíð

lýsingarháttur þátíðar

núliðin tíð

þáliðin tíð

framtíð

samsettar sagnir

afturbeygðar sagnir

boðháttur

þolmynd

viðtengingarháttur

kennimyndalisti

nafnháttarmerkið zu

Samsettar sagnir

þýskar sagnir taka oft forskeyti og breyta þá um merkingu. Sagnirnar eru ýmist með lausu forskeyti eða föstu.
í kennimyndalistanum eru sagnirnar yfirleitt aðeins gefnar án forskeytis.

laust samsettar sagnir fast samsettar sagnir ýmist laus eða föst forskeyti

 

Laust samsettar sagnir (Trennbare Verben)

Algengustu lausu forskeytin eru:
-ab, -an, -auf, -aus, -ein, -mit,- zu

í framburði er áherslan alltaf á lausa forskeytinu

Í nútíð, þátíð og boðhætti losnar lausa forskeytið frá sögninni og stendur aftast í aðalsetningu.

Dæmi:

Sögn
nútíð
þátíð
boðháttur
anrufen (hringja (í)) Ich rufe sie an. Ich rief sie an. Bitte, ruf mich an!
abholen (sækja) Er holt mich bald an. Er holte mich ab. Hol mich bitte ab!
mitkommen (koma með) Wir kommen heute mit. Sie kamen heute mit. Kommen Sie doch mit!

Í aukasetningu losnar lausa forskeytið ekki frá sögninni.
Dæmi: Ich hoffe, dass er mich anruft.

Laus forskeyti í lýsingarhætti þátíðar

Í lýsingarhætti þátíðar stendur -ge- á eftir lausa forskeytinu.

Dæmi:

nafnháttur lýsingarháttur þátíðar
abholen (sækja)
mitmachen (taka þátt)
Er hat mich abgeholt.
wir haben alle mitgemacht.
mitnehmen (taka með)
einladen (bjóða)
Sie hat ihn mitgenommen.
Wer hat dich eingeladen?

Laus forskeyti og nafnháttarmerkið ZU

Ef nafnháttarmerkið er notað með laust samsettum sögnum stendur það á eftir lausa forskeytinu.

Dæmi:

nafnháttur: mitnehmen  
nafnháttur með zu: mitzunehmen Er versprach das Buch mitzunehmen
(Hann lofaði að taka bókina með)

Fast samsettar sagnir (Untrennbare Verben)
Sagnir með föstu forskeyti

Þessi forskeyti eru alltaf föst: be-, ge-, emp, -ent, er-, ver-, zer-, hinter-, miss-

Í framburði eru föst forskeyti alltaf áherslulaus

Dæmi: erzählen (segja frá)
Föst forskeyti í lýsingarhætti þátiðar

ge- er sleppt

nafnháttur lýsingarháttur þátíðar
erzählen (segja frá)
besuchen (heimsækja)
Er hat von der Reise erzählt.
Hast du ihn besucht?
gefallen (falla í geð, líka)
verstehen (skilja)
Das Buch hat mir gefallen.*
Ich habe alles verstanden.

*ge- er hér fast forskeyti

Forskeyti sem eru ýmist laus eða föst

Þau helstu: durch-, um-, über-, unter

Best er að fletta upp á framburði þessara sagna í orðabók.
Laust samsettar sagnir eru með áhersluna á lausa forskeytinu, en fast forskeyti er ávallt áherslulaust.
Dæmi:
durchfallen: áherslan er á forskeytinu => laust samsett. Er fällt nicht durch. (Hann fellur ekki á prófinu)
übersetzen: forskeytið áherslulaust => fast samsett. Ich übersetze den Taxt. (Ég þýði textann)

 

 

Gert í Menntaskólanum á Akureyri 2002
©Sigrún Aðalgeirsdóttir sigrun@ma.is
síðast uppfært 16.09.2003