Greinir Nafnorð Lýsingarorð Tölur Fornöfn Forsetningar Sagnir Aukasetningar

sagnir

nútíð

þátíð

lýsingarháttur þátíðar

núliðin tíð

þáliðin tíð

framtíð

samsettar sagnir

afturbeygðar sagnir

boðháttur

þolmynd

viðtengingarháttur

kennimyndalisti

nafnháttarmerkið zu

Núliðin tíð

(Perfekt)

myndun hjálparsagnir tvöfaldur nafnháttur

 

Í þýsku er núliðin tíð notu á sambærilegan hátt og þátíð í íslensku

Myndun núliðinnar tíðar:

hjálparsögn
(haben eða sein)
persónubeygð í nútíð

+

aðalsögn
í lýsingarhætti þátíðar
aftast í aðalsetningu
breytist aldrei

Ich habe das Buch gelesen
  (hef)   (lesið)

Sie
ist nach Hause gegangen
  (hefur)   (farið)

Hjálparsagnirnar HABEN og SEIN

Haben:
Flestar sagnir mynda núliðna tíð með hjálparsögninni haben
(t.d. allar sagnir sem stýra falli)
Dæmi: Er hat mich oft gefragt.

Sein:
Sagnir sem ekki stýra falli og tákna hreyfingu frá einum stað til annars eða breytingu á ástandi mynda núliðna tíð með sein.

nafnháttur núliðin tíð
fliegen Ich bin nach Berlin geflogen. (Ég flaug / hef flogið til Berlínar) = hreyfing
sterben Er ist gestern gestorben. (Hann dó í gær) = breyting á ástandi

Nokkrar aðrar sagnir mynda núliðna tíð með sein:

nafnháttur núliðin tíð
sein Ich bin hier gewesen. (Ég var / hef verið hér)
werden Er ist gestern krank geworden. (Hann varð / hefur orðið veikur í gær)
bleiben Sie sind lange in Münster geblieben. (Þau dvöldust lengi í Münster)
geschehen Es ist viel geschehen. (Það hefur margt gerst / gerðist margt)
passieren Es ist viel passiert. (Það hefur margt gerst / gerðist margt)
gelingen Es ist ihm gelungen. (Honum hefur tekist það)

Nokkrar hreyfingarsagnir geta bæði myndað núliðna tíð með haben og sein. Við veljum hjálparsögn eftir því hvort þær stýra falli eða ekki í þeirri merkingu sem við erum að nota þær.
Dæmi:

fliegen

Stýrir ekki falli: Ich bin nach Berlin geflogen. (Ég flaug til Berlínar)
Stýrir falli: Ich habe das Flugzeug geflogen. (Ég flaug flugvélinni)

Tvöfaldur nafnháttur í núliðinni tíð

Þegar núþálegar sagnir og nokkrar aðrar sagnir standa með öðrum sögnum mynda þær núliðna tíð með haben + tvöföldum nafnhætti.

Dæmi með núþálegum sögnum:

nútíð núliðin tíð
Ich muss viel lernen.
(ég þarf að læra mikið)
Ich habe viel lernen müssen.
(Ég þurfti / hef þurft að læra mikið)
Du willst uns nie helfen.
(Þú vilt aldrei hjálpa okkur)
Du hast uns nie helfen wollen.
(Þú vildir aldrei / hefur aldrei viljað hjálpa okkur)

Sagnirnar lassen (láta), sehen (sjá), hören (heyra) og helfen (hjálpa) standa oft með öðrum sögnum líkt og núþálegar sagnir og mynda í þeim tilfellum núliðna tíð eins:

nútíð núliðin tíð
Ich lasse mir die Haare schneiden.
(ég læt klippa mig)
Ich habe mir die Haare schneiden lassen.
(Ég lét klippa mig)

 

 

Gert í Menntaskólanum á Akureyri 2002
©Sigrún Aðalgeirsdóttir sigrun@ma.is
síðast uppfært 16.09.2003