Greinir Nafnorð Lýsingarorð Tölur Fornöfn Forsetningar Sagnir Aukasetningar

lýsingarorð

sérstæð
(óbeygð)

hliðstæð
(beygð)

stigbreyting

lýsingarorðs-nafnorð

Hliðstæð lýsingarorð

(Beygð lýsingarorð)

Þegar lýsingarorð standa sem einkunn á undan nafnorðum eru þau hliðstæð. Þau fallbeygjast.

Mismunandi beyging lýsingarorða ræðst af svokölluðu ákvæðisorði.
Ákvæðisorð er greinir eða fornafn sem stendur á undan lýsingarorðinu.

Ákvæðisorðið er: ákveðinn greinir óákveðinn greinir enginn greinir

 


Veik beyging:
Ákvæðisorð er ákveðinn greinir eða orð sem beygjast eins og hann (t.d. dieser, welcher, jeder)

eintala
 
kk
kvk
hk
nf der junge Mann die junge Frau das junge Kind
þf den jungen Mann die junge Frau das junge Kind
þgf dem jungen Mann der jungen Frau dem jungen Kind
ef des jungen Mannes der jungen Frau des jungen Kindes

fleirtala
 
öll kyn
nf die jungen Männer /Frauen
þf die jungen Männer/Frauen
þgf den jungen Männern/Frauen
ef der jungen Männer/Frauen

Í fleirtölu beygist lýsingarorðið veikt ef það er á annað borð ákvæðisorð (greinir eða fornafn) á undan því.
Lýsingarorðið fær endinguna -en í öllum föllum!

Yfirlit yfir veika beygingu:
Í eintölu endar lýsingarorðið annað hvort á -e eða -en, í fleirtölu á -en:

eintala fleirtala
 
kk
kvk
hk
öll kyn
nf -e -e -e -en
þf -en -e -e -en
þgf -en -en -en -en
ef -en -en -en -en

Blönduð beyging:
Ákvæðisorð er óákveðinn greinir eða orð sem beygjast eins og hann (t.d. kein, mein, dein, sein, ihr, unser, euer, ihr og Ihr).

eintala
 
kk
kvk
hk
nf ein junger Mann eine junge Frau ein junges Kind
þf einen jungen Mann eine junge Frau ein junges Kind
þgf einem jungen Mann einer jungen Frau einem jungen Kind
ef eines jungen Mannes einer jungen Frau eines jungen Kindes

Eini munurinn á veikri og blandaðri beygingu lýsingarorða er í nefnifalli karlkyns og í nefnifalli og þolfalli hvorukyns.

Í fleirtölu er veik beyging á eftir þessum ákvæðisorðum.

Sterk beyging:
Ef ákvæðisorð vantar, td. á undan safnheitum eða óákveðinni fleirtölu fær lýsingarorðið sjálft endingu ákveðins greinis (nema í eignarfalli kk. og hk. þar er endingin -en).

eintala
 
kk
kvk
hk
nf kalter Kaffee kalte Milch kaltes Wasser
þf kalten Kaffee kalte Milch kaltes Wasser
þgf kaltem Kaffee kalter Milch kaltem Wasser
ef kalten Kaffees kalter Milch kalten Wassers

fleirtala
 
öll kyn
nf junge Männer /Frauen
þf junge Männer/Frauen
þgf jungen Männern/Frauen
ef junger Männer/Frauen

Þetta beygingarkerfi er einnig notað á eftir orðunum:
viele - wenige - einige - mehrere

þrátt fyrir að þau hafi beygingarendingar ákveðins greinis.

fleirtala
 
öll kyn
nf viele junge Männer/Frauen
þf viele junge Männer/Frauen
þgf vielen jungenMännern/Frauen
ef vieler junger Männer/Frauen
 

Gert í Menntaskólanum á Akureyri 2002
©Sigrún Aðalgeirsdóttir sigrun@ma.is
síðast uppfært 16.09.2003