INNGANGUR

TALFRIN

MLHLJIN

SRHLJIN

SAMHLJIN

FINGAR

FORSA

Meira um a skrifa hlj og muninn tali og riti.

 

A skrifa hljin
Ml er a sem mlt er, a sem flk talar. Ml er lifandi a v leyti a a getur breyst mefrum manna lengri ea skemmri tma.  Hlj geta breyst, styst ea lengst og svo framvegis. egar vi skrifum erum vi vissan htt a skrifa hlj.  Ritmli var gamla daga afer til a geyma snilegan htt a sem sagt var, og breyttist rithtturinn ef frambururinn breyttist. lngum tma hafa hefir hins vegar kvei hvernig maur a skrifa og skrifa or snir ekki lengur nkvmlega hvernig ori er bori fram. Um rita ml gilda reglur um svokallaa stafsetningu. Sumir halda v jafnvel fram a ritml s af essum skum dautt ml, breytist ekki lengur jafnhlia elilegri run mlsins. 

hinn bginn er tknml heyrnarskertra lifandi ml. a uppfyllir au frumskilyri lifandi mls a vera breytilegt og sfelldri run eirra sem a nota. etta tknml er fullkomlega jafnrtthtt talmli - hr er einungis notu nnur afer vi a koma v sama framfri. Talml notar loft, (hljgjf) og heyrn (hljnm) mean tknmli notar hreyfingar og svipbrigi til sendinga og sjn til mttku.

Ltum dmi, eina litla setningu: Strkur Keflavk kaupir mjlk. Vi segjum essa setningu talsvert ruvsi en hn er skrifu. 

  • Vi berum ekki fram t eftir s heldur d. er tv hlj, a+. Sumir segja kh ar sem stendur k en arir hafa g ar. Me rum orum sdrakhur ea sdragur. 

  • Allir bera fram kj stainn fyrir k Keflavk. Ekkert f er ar framburi heldur einfaldlega b og sumir hafa g lokin sta k (kh). er etta svona: Kjeblavkh ea Kjeblavg

  • K kaupir er bori fram kh. Au er ekki bori fram a + u heldur + og stafurinn p er mist borinn fram ph ea b. Kaupir er v bori fram khphir ea khbir.

  • Mjlk er bori fram tvennan htt. Allir bera fram sem o+ en lk er mjg lkt. Margir Norlendingar segja mjolkh en algengast er a einhvers konar h komi undan l-inu og sagt s mjohlg. 

S tilraun sem hr er ger til a sna raunverulegan frambur er ekki samkvmt viurkenndri afer. Me essari "framburarstafsetningu" tti a vera nokku auvelt a tta sig framburi n ess a kunna srhnnu og flkin hljritunarkerfi. essi afer snir lka a oft er fjarskalega lti samband milli oranna eins og au eru sg og hinu, hvernnig au eru skrifu. Ritmli svokallaa er buggt gmlum hefum og oft fornum framburi. Mli hefur breyst hraar munni manna en leyft er riti. 

essi run er ekki neitt srslenskt einkenni. nnur mlflg eru lika sfelldri run. ess vegna hafa veri bin til stafrf sem hgt er a nota til a sna frambur, langalgengast ntmavsindum er hljritunarstarfrf sem kallast IPA (International Phonetic Alphabet). a er kerfi a baki vnduustu erlendra orabka ar sem sndur er framburur oranna.

Me nkvmri hljritun m mjg nkvman htt sna frambur, framburarmun og breytingar framburi og haldg kunntta a lesa hljritaan texta a auvelda notkun fullkominna orabka og hljfrilegra texta, innlendra og erlendra. Hr essari vefbk verur ekki lg aljlega hljritun heldur reynt a lkja eftir framburi me ritun eins og dmunum hr fyrir ofan. Auk ess verur leitast vi a skjta inn hljdmum og myndum sem n geta a skra betur a sem um er rtt hverju sinni.

Til baka