INNGANGUR

TALFRIN

MLHLJIN

SRHLJIN

SAMHLJIN

FINGAR

FORSA

Inngangur

 

Sagt og skrifa
Nausynlegt er a muna fr upphafi a ml, tungumli, mannaml, er a sem vi mlum - me rum orum TALmli. Um a er fengist hljfri vegna ess a ml er a a nota hlj til a koma framfri v sem vi viljum segja. Til eru msar aferir til a sna og varveita eins konar myndir ea tkn ess sem tala er, til dmis svokalla ritml ea hljritun, en slkt er ekki mli sjlft heldur eingngu hjlpartki ess. Tknml, til dmis heyrnarskertra, er ml samkvmt eim skilningi a ar er merkingu komi framfri me kveinni tkni, en ar eru ekki notu hlj og v fellur tknmli ekki undir skilgreiningu sem hr er vi hf.

A segja hljin 
Meal ess sem telst vera srstaa mannsins tilverunni er hfileiki hans til a tala. Brn lra essa list fyrsta roskaskeii, og raun og veru lta flestir a sem sjlfsagan hlut a menn geti tala - n ess a eir velti v nokku fyrir sr hvernig eir fara a v.  ntmahljfri er meal annars fjalla um etta: 

  • hvernig vi segjum a sem vi segjum, 

  • hver hljin eru mlinu sem vi tlum hverju sinni, 

  • hvar og hvernig vi myndum essi hlj. 

Sj nnar um a a segja hlj - tala.

A skrifa hljin
Ml er a sem mlt er, a sem flk talar. Ml er lifandi a v leyti a a getur breyst mefrum manna lengri ea skemmri tma.  Hlj geta breyst, styst ea lengst og svo framvegis. egar vi skrifum erum vi vissan htt a skrifa hlj.  Ritmli var gamla daga afer til a geyma snilegan htt a sem sagt var, og breyttist rithtturinn ef frambururinn breyttist. lngum tma hafa hefir hins vegar kvei hvernig maur a skrifa og skrifa or snir ekki lengur nkvmlega hvernig ori er bori fram. Um rita ml gilda reglur um svokallaa stafsetningu. Sumir halda v jafnvel fram a ritml s af essum skum dautt ml, breytist ekki lengur jafnhlia elilegri run mlsins. 

hinn bginn er tknml heyrnarskertra lifandi ml. a uppfyllir au frumskilyri lifandi mls a vera breytilegt og sfelldri run eirra sem a nota. etta tknml er fullkomlega jafnrtthtt talmli - hr er einungis notu nnur afer vi a koma v sama framfri. Talml notar loft, (hljgjf) og heyrn (hljnm) mean tknmli notar hreyfingar og svipbrigi til sendinga og sjn til mttku.

Meira um a skrifa hlj og muninn tali og riti.

Sast yfirfari 25.02.2001 - svp

 

Allur hfundarrttur essa efnis er hj Sverri Pli Erlendssyni.  Notkun er llum heimil, ekki sst eim sem kynnu a akka fyrir afnotin.   ll birting ellegar frekari tfrsla er h leyfi hfundar.