INNGANGUR

TALFĂRIN

M┴LHLJËđIN

S╔RHLJËđIN

SAMHLJËđIN

ĂFINGAR

FORS═đA

R÷ddu­ og ˇr÷ddu­ samhljˇ­

Ůegar raddb÷nd titra vi­ myndun hljˇ­s heyrist hljˇmur, r÷dd: ■a­ er radda­. Ef raddb÷ndin titra ekki og lofti­ streymir hjß ■eim eing÷ngu me­ hvin e­a su­i heyrist ekki hljˇmur. Ůß er hljˇ­i­ ˇradda­.

Lokhljˇ­ Ý Ýslensku mßli eru Švinlega ˇr÷ddu­, raddb÷nd titra aldrei ■egar ■au eru borin fram. Sama gildir um ÷nghljˇ­in [s] og [h], ■au eru lÝka alltaf ˇr÷ddu­ Ý Ýslensku.

Íll ÷nnur samhljˇ­, hli­arhljˇ­in, sveifluhljˇ­in og nefhljˇ­in svo og ÷ll ÷nghljˇ­in ÷nnur en s og h eru hins vegar stundum r÷ddu­, stundum ˇr÷ddu­. Raunar mß segja a­ til sÚ radda­ og ˇradda­ afbrig­i af ■eim hljˇ­um ÷llum.

Einfalt dŠmi er ÷nghljˇ­i­ v/f. Hljˇ­i­ [v] er hi­ radda­a afbrig­i en [f] hi­ ˇradda­a. Myndunarsta­urinn er einn og hinn sami en myndunarhßttur frßbrug­inn a­ ■vÝ einu leyti a­ ■egar vi­ berum fram radda­a v-hljˇ­i­ [va:ra] titra raddb÷ndin, en ■egar ˇradda­a f-hljˇ­i­ er bori­ fram [fa:ra] titra ■au ekki.

┴ sama hßtt mß segja a­ ­ sÚ radda­ afbrig­i af ■. Ůa­ sjßum vi­ til dŠmis ß mismunandi fambur­i ■ess sem skrifa­ er: ef ■˙ kemur. Ůetta getum vi­ bori­ fram eins og ■a­ er skrifa­, me­ ˇradda­a ■-inu, en einnig er algengt a­ sagt sÚ: ef­˙ kemur - og ■ß er kominn radda­ ­ ■ar sem ß­ur var ■.

R÷ddun er lÝka til sem sÚrst÷k mßllřska, frambur­ur sem bundinn er hluta af Nor­urlandi. Ůar er ßtt vi­ frabur­ ß or­um eins og lampi, vanta, bolti og kalk, sem ■ar er bori­ fram eins og skrifa­ vŠri lammphi, vanntha, bollthi og khallkh ■egar annars sta­ar ß landinu er sagt lahmbi, vahnda, bohldi og khahlg.   Hljˇ­dŠmi

Ůa­ er ljˇ­ur ß rß­i flestra ═slendinga sem taka sÚr Ý munn erlend mßl a­ ■eir bera ■au fram ß Ýslensku a­ ■vÝ leyti a­ ■eir hafa ekki radda­an frambur­ ■ar sem hann tÝ­kast Ý erlendu mßlunum Ý hljˇ­asamb÷ndum eins og nt, mp, lt, lk o.s.frv. Ůess vegna hljˇmar enskan og ■řskan og Ýtalskan oft afar hjßkßtlega hjß ═slendingum, jafnvel Ý fj÷lmi­lum, ■egar tala­ er um fˇtboltali­i­ "Ihnder" Ý sta­inn fyrir Innther, og s÷mulei­is sagt "ihndernasjonal", Sama gildir um or­ eins og amper (ahmber), important (ihmbohrdahnt), Welt (vehld), milk (mihlg) o.s.frv. Ůarna koma ═slendingar i­ulega upp um vankunnßttu sÝna ß erlendum mßlum me­ ■vÝ a­ nota eing÷ngu algengasta Ýslenskan frambur­, ˇr÷ddu­ hljˇ­.  Hljˇ­dŠmi

SÝ­ast yfirfari­ 25.02.2001 - svp

 

 

ęAllur h÷fundarrÚttur ■essa efnis er hjß Sverri Pßli Erlendssyni.  Notkun er ÷llum heimil, ekki sÝst ■eim sem kynnu a­ ■akka fyrir afnotin.   Íll birting ellegar frekari ˙tfŠrsla er hß­ leyfi h÷fundar.