INNGANGUR

TALFRIN

MLHLJIN

SRHLJIN

SAMHLJIN

FINGAR

FORSA

Nefhlj

Nefhlj myndast annig a gmfillan hleypir loftinu upp nefhol og t um nasirnar en varir ea tunga loka loftrsinni t um munn. Nefhljin eru m, en af v eru tv afbrigi, og n, en afbrigi ess eru alls 6.

Varamlt nefhlj Varir leggjast saman og loft fer t um nef. Til er bi radda m og radda. a er radda orum eins og mamma, hamur, skmm, kom.  

Hins vegar er a radda framburi flestra slendinga hljasambndunum mp, mk og mt. Dmi um a eru or eins og lampi, aumka, fimmtn. er engu lkara en svolti h laumi sr fremst m-i og vi segjum lahmbi, auhmga, fihmdan. Sumir Norlendingar hafa m radda essum dmum og segja lammphi, aummkha, fimmthan. etta hljasamband er alltaf radda orum eins og sumpart, samkoma og samtals.

mamma (mamma) hamur (hamur) skmm (sgmm)
kom (khom) stampur (sdahmbur sdamphur) lampi (lahmbi / lamphi)
lesin dmi fimmtn (fihmdan / fimthan)

 

Tannbergsmlt nefhlj

Venjulegt n er mynda ann htt a tunga lokar loftrs munni vi tannberg mean loft smgur t um nef. a er radda orum eins og nr, vanur, vinna, kann. radda er a munni flestra orum eins og vanta, kantur, en slk or eru borin fram me rdduu n-i sums staar Norurlandi.

Tannbergsmlta nefhlji er vinlega radda egar h er rita nst undan n ori. Dmi: hnga, hnjta, hni. v gildir hr a ekki er bori fram raddbandanghlji h heldur einungis radda a hlj sem eftir h-inu stendur. essu tilfelli er h einungis merki um a eftirfarandi hlj s ekki radda, rtt eins og hljsambndunum hj, hl og hr.

nr (nr) vanur (vanur) vinna (vinna)
vn (vn)
lesin dmi vanta (vahnda / vantha) hankar (hahngar / hankhar) hneta (hnetha / hneda)

N er gmkvei hljasambndunum ng og nk. er a sem hr segir:

1. Nefhlj er framgmmlt ef nst eftir v fer framgmmlt g ea k.

2. Ng og nk eru einungis framgmmlt ef nst eftir lokhljinu fer eitthvert essara hlja: frammlt, kringt srhlj , i, e, tvhlji ea ei ea framgmmlta, raddaa nghlji j. Me rum orum sambndunum g, gi, ge, gei, g, gj; k, ki, ke, kei, k, kj. Ef til vil er einfaldast a lsa v sem svo a ef g og k eru framgmmlt hljma au eins og gj og kj og komi n undan eim myndast a sama sta, framarlega gmi.

3. Ef essi skilyri eru ekki fyrir hendi er ng og nk uppgmmlt. Ef hlji sem eftir fer er ekki mynda mjg framarlega munni eru g og k a ekki heldur.

Framgmmlt nefhlj

egar framgmmlt nefhlj er bori fram lokar tungubaki loftrsinni munni vi fremri hluta gms. annig framgmmlt, radda nefhlj er orum eins og ungi, syngja

mli flestra er framgmmlt n radda orunum banki, hnkin, dynkir. Sumir Norlendingar hafa ar radda nefhlj.


Hr sst staa tungu egar sg eru or eins og ungi (til vinstri) og banki (til hgri)
Mynd: Magns Ptursson. 1976. Drg a almennri og slenskri hljfri. Iunn, Reykjavk
 

ungi (ngji) syngja (sngja)
banki (bahngji/bankjhi) (vestfirsk mllska er a segja bahngji (einhlj ungan nk)
lesin dmi hnkin (hhngjin / hnkjhin) (vestfirska er a segja hhngjin (einhlj ungan nk)

 

Uppgmmlt nefhlj

Tungubaki lokar fyrir loftrsina aftarlega munni egar uppgmmlta nefhlji er bori fram. etta er hljasambndunum ng/nk egar g og k eru uppgmmlt. Dmi: ungar, ungur, langur, langvinslastur.

Ng og nk er vinlega uppgmmlt aftast ori. Dmi: ung, lng, syng, blnk. flestra munni verur uppgmmlt nk radda orum eins og blnk, hlunkur, hankar en sumir Norlendingar hafa hr raddaan frambur.


Hrna er tungustaan orum eins og ungar (til vinstri) og bankar (til hgri). Munurinn er ekki mikill uppgmmltu og framgmmltu hljunum en samt m geina hann, tungan er gn aftar munni egar uppgmmlt ng/nk er bori fram.
Mynd: Magns Ptursson. 1976. Drg a almennri og slenskri hljfri. Iunn, Reykjavk
 

ungar (ngar) ungur (ngur) langur (langur / langur)
ung (ng) lng (lng / lng) syng (sng)
lesin dmi hlunkur (hlhngyr / hlnkhur) bankar (bahngar / bankhar)

Sast yfirfari 25.02.2001 - svp

 

 

Allur hfundarrttur essa efnis er hj Sverri Pli Erlendssyni.  Notkun er llum heimil, ekki sst eim sem kynnu a akka fyrir afnotin.   ll birting ellegar frekari tfrsla er h leyfi hfundar.